Loading

Czy suplementować witaminę D przez cały rok? Wpływ filtrów UV na syntezę witaminy D w skórze.

Na początku XIX stulecia naukowcy odkryli korzystny wpływ promieniowania słonecznego i oleju z wątroby dorsza na krzywicę u dzieci. Obecnie wiemy, że witamina D  ma wpływ nie tylko na właściwy rozwój układu kostnego, ale również bierze udział w szeregu innych procesów zachodzących w całym organizmie. Dzięki tej wiedzy suplementacja witaminy D może zapobiegać powstawaniu chorób lub wspomóc ich leczenie. Dla prawidłowego funkcjonowania organizmu istotne jest utrzymanie właściwego poziomu witaminy D w ustroju przez całe życie.

Niedobór witaminy D niekorzystnie wpływa na układy sercowo-naczyniowy, odpornościowy, nerwowy czy oddechowy. Jest również łączony z rozwojem chorób przewodu pokarmowego,  nowotworowych czy autoimmunologicznych.  Przyczynami niedoboru witaminy D w organizmie są:

  • zbyt małe jej spożycie w połączeniu z niewielką ekspozycją na słońce (UVB),
  • zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym,
  • choroby upośledzające przemianę witaminy D w aktywne biologicznie metabolity w wątrobie i nerkach.

Zapobieganie niedoborom witaminy D szczególnie w okresie zimowym może prowadzić do zmniejszenia częstości infekcji dróg oddechowych. Głównym efektem działania witaminy D jest zmniejszanie stanu zapalnego, który towarzyszy m.in chorobom autoimmunologicznym, takim jak nieswoiste zapalenia jelit, reumatoidalne zapalenie stawów czy cukrzyca.

Niedobór witaminy D prawdopodobnie oddziałuje na częstsze występowanie zaburzeń nastroju, w tym depresji, szczególnie u osób z nadwagą i otyłych.

Wpływ stosowania filtrów UV na syntezę witaminy D

Jak wcześniej wspomniałam witamina D syntetyzowana jest w skórze pod wpływem ekspozycji na UVB.  Ze względu na jej nieoceniony korzystny wpływ na organizm człowieka , pojawiły się obawy związane z potencjalnym hamowaniem jej produkcji pod wpływem aplikacją kremów ochronnych. Teoretycznie stosowanie kremu z filtrami w ilości 2 mg/cm2 może hamować syntezę witaminy D, jednak badania kliniczne wyraźnie temu zaprzeczają. Wykazano,  że nawet długoterminowe stosowanie filtrów foto-ochronnych nie wpływa negatywnie na syntezę witaminy D, nie sprzyja rozwojowi osteoporozy ani też wtórnej nadczynności przytarczyc. Jednakże Jarosz zwraca uwagę na to, że  aż do 99,9%,  na syntezę wpływa też stopień nasłonecznienia, pora roku i  dnia, stopień zanieczyszczenia powietrza, grubość pokrywy chmur, wielkość eksponowanej skóry.

Ze względu  jednak na negatywne działanie  UV na zdrowie człowieka nie rekomenduje się wydłużania czasu pobytu na dworze w celu nasilenia syntezy witaminy D. W przypadku jej niedoborów rekomenduje się suplementację doustną, szczególnie  w przypadku populacji dziecięcej.

Dawkowanie witaminy D

Jarosz  w „Normach żywienia dla populacji Polski” z 2017 r. odnosi się do publikacji „Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów – wytyczne dla Europy Środkowej” gdzie zaleca się następującą suplementację witaminy D:

  • od pierwszych dni życia, niezależnie od sposobu karmienia dziecka (naturalny i/lub sztuczny) w dawce: 400 IU/dobę (10 µg/ /dobę) w pierwszych 6. m.ż. i 400–600 IU/d (10–15 µg/dobę) pomiędzy 6. a 12. m.ż. w odniesieniu do dziennego spożycia wynikającego z diety niemowlęcia.
  • U dzieci i młodzieży (1–18 lat) w dawce 600–1000 IU/dobę (15–25 µg/dobę) w zależności od masy ciała, w miesiącach od września do kwietnia oraz przez cały rok przy nie wystarczającej syntezie skórnej w okresie letnim.
  • U osób dorosłych w dawce 800–2000 IU/dobę (20–50 µg/dobę) w zależności od masy ciała w miesiącach wrzesień – kwiecień oraz przez cały rok przy niewystarczającej syntezie skórnej w miesiącach letnich.
  • U osób po 65 r.ż. w dawce 800–2000 IU/d (20–50 µg/ /dobę) zależnie od masy ciała, przez cały rok, ze względu na obniżoną efektywność syntezy skórnej.
  • W przypadku osób otyłych zaleca się stosowanie wyższych dawek witaminy D. U otyłych dzieci i młodzieży 1200–2000 IU/d (30–50 µg/dobę) zależnie od stopnia otyłości, w miesiącach wrzesień–kwiecień oraz przez cały rok, gdy synteza skórna w miesiącach letnich jest niewystarczająca. Natomiast w przypadku otyłych dorosłych wskazuje się dawkę 1600–4000 IU/dobę (40-100 µg/ /dobę), zależnie od stopnia otyłości przez cały rok. (Zaobserwowano obniżoną fotosyntezę skórną  witaminy D u osób z nadwagą ponieważ ich tkanka tłuszczowa zatrzymuje witaminę D, co znacząco ogranicza jej uwalnianie do krwiobiegu
  • U dorosłych osobom pracująch  przez cały rok na nocnych zmianach, z wyraźnie ograniczoną aktywnością dzienną, zaleca się suplementację w dawce 1000–2000 IU/dobę (20–50 µg/dobę).

Witamina D w okresie letnim

1)Recommendations of the Polish Dermatological Society. Part 2: Sunscreen use. Joanna Narbutt, Hanna Wolska, Andrzej Kaszuba, Andrzej Langner, Aleksandra Lesiak, Joanna Maj, Waldemar Placek, Adam Reich, Lidia Rudnicka, Barbara Zegarska; Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2018, 105, 30–40
2) EFSA NDA Panel (EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies), Scientific Opinion on Dietary Reference Values for vitamin D, EFSA Journal, 2016, 14, 10, 4547, 1–145, dostęp z dnia 29.06.2016, doi :10.2903/j. efsa.2016.4547.
3)Gruber BM: Fenomen witaminy D. Postepy Hig Med Dosw 2015; 69: 127-139.
4)Płudowski P, Karczmarewicz E, Bayer M et al.: Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów – wytyczne dla Europy Środkowej 2013 r. Stand Med, Pediatr 2013; 10: 573-578.
5) Burnett M.E., Wang S.Q.: Current sunscreen use controversies: a critical review. Photodermatol Photoimmunol Photomed 2011, 27, 58-67.
6) Mahmoud B.H., Ruvolo E., Hexsel C.L., Liu Y., Owen M.R., Kollias N., et al.: Impact of long-wavelength UVA and visible light on melanocomptetent skin. J Invest Dermatol 2010, 130, 2092-2097.
7) Farrerons J., Barnadas M., Rodriguez J.: Clinically prescribed sunscreen (sun protection factor 15) does not decrease serum vitamin D concentrations sufficiently either to induce changes on parathyroid function or on metabolic markers. Br J Dermatol 1998, 139, 422-427.
8) Liebel F., Kaur S., Ruvolo E., Kollias N., Southall M.D.: Irradiation of skin with visible light induces reactive oxygen species and matrix-degrading enzymes. J Invest Dermatol 2012, 132, 1901-1907.

 

2 comments

Leave a Reply